Αυξητική στήθους και μαστογραφία: επηρεάζει τον προληπτικό έλεγχο;

Ναι. Η ύπαρξη εμφυτευμάτων δεν αποτελεί λόγο να παραλείψει κανείς τη μαστογραφία, ούτε αντένδειξη για την εξέταση. Η μαστογραφία παραμένει η βασική εξέταση προληπτικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, με ή χωρίς εμφυτεύματα.

Χρειάζεται όμως ειλικρίνεια σε ένα σημείο: τα εμφυτεύματα είναι ακτινοσκιερά, δηλαδή δεν επιτρέπουν στην ακτινοβολία να τα διαπεράσει, και επομένως μπορούν να επικαλύψουν τμήμα του μαστικού ιστού στις κλασικές λήψεις. Ο ίδιος ο FDA αναγνωρίζει ρητά, στο ενημερωτικό υλικό προς τις ασθενείς, ότι τα εμφυτεύματα μπορούν να παρεμβάλλονται στη μαστογραφία και στην κλινική εξέταση. Ακριβώς επειδή αυτό είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες, η ακτινολογία έχει αναπτύξει συγκεκριμένη τεχνική που το αντισταθμίζει. Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να αποφύγει κανείς την εξέταση, αλλά να γίνει με τον σωστό τρόπο και στο κατάλληλο κέντρο.

Η λύση ονομάζεται τεχνική Eklund ή λήψεις μετατόπισης εμφυτεύματος (implant displacement views) και περιγράφηκε από τον ακτινολόγο George Eklund. Η αρχή της είναι απλή στη σύλληψη και απαιτητική στην εκτέλεση: ο τεχνολόγος ωθεί απαλά το εμφύτευμα προς τα πίσω και προς τα πάνω, επάνω στο θωρακικό τοίχωμα, και ταυτόχρονα τραβά τον μαστικό ιστό προς τα εμπρός, ώστε να συμπιεστεί και να απεικονιστεί μόνος του.

Έτσι το εμφύτευμα μένει «εκτός κάδρου» και αποκαλύπτεται σημαντικά μεγαλύτερο μέρος του μαστικού ιστού από ό,τι με την απλή συμπίεση. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι σε μια γυναίκα με εμφυτεύματα λαμβάνονται συνήθως οκτώ εικόνες αντί για τέσσερις: οι δύο κλασικές λήψεις ανά μαστό, συν δύο λήψεις μετατόπισης ανά μαστό. Η εξέταση διαρκεί λίγο περισσότερο, είναι όμως απολύτως καθιερωμένη πρακτική σε κάθε έμπειρο μαστογραφικό κέντρο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η τεχνική απαιτεί εμπειρία και ευαισθησία από τον χειριστή. Γι’ αυτό και η επιλογή ενός κέντρου εξοικειωμένου με ασθενείς με εμφυτεύματα κάνει ουσιαστική διαφορά στην ποιότητα του ελέγχου.

Η θέση στην οποία έχει τοποθετηθεί το εμφύτευμα επηρεάζει το πόσο εύκολα εφαρμόζεται η τεχνική μετατόπισης. Γενικά, όταν το εμφύτευμα βρίσκεται πίσω από τον θωρακικό μυ, οι λήψεις Eklund εκτελούνται ευκολότερα και απεικονίζεται περισσότερος ιστός. Όταν βρίσκεται μπροστά από τον μυ, η μετατόπιση είναι πιο απαιτητική.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η κατάσταση του περιβάλλοντος ουλώδους ιστού. Εάν έχει αναπτυχθεί συμπτωματική συρρίκνωση της κάψας γύρω από το εμφύτευμα, η μετατόπιση γίνεται δυσκολότερη και ενδέχεται να είναι πιο ενοχλητική. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ακτινολόγος συνήθως συμπληρώνει τον έλεγχο με άλλες μεθόδους απεικόνισης.

Η επιλογή της τεχνικής και του επιπέδου τοποθέτησης είναι κάτι που αξίζει να συζητηθεί εκ των προτέρων, στο πλαίσιο της αξιολόγησης και διάγνωσης πλαστικής στήθους, ιδίως αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή αν η γυναίκα βρίσκεται σε ηλικία τακτικού προληπτικού ελέγχου.

Όταν ο ακτινολόγος κρίνει ότι χρειάζεται επιπλέον πληροφορία, ο υπέρηχος μαστού είναι πολύτιμο συμπλήρωμα: δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία, δεν επηρεάζεται από την ακτινοσκιερότητα του εμφυτεύματος και μπορεί να αξιολογήσει περιοχές που δύσκολα απεικονίζονται στη μαστογραφία.

Η μαγνητική τομογραφία μαστού είναι η πιο ευαίσθητη μέθοδος, τόσο για τη διερεύνηση ευρημάτων όσο και για τον έλεγχο της ακεραιότητας των εμφυτευμάτων. Χρειάζεται όμως μια διευκρίνιση που συχνά παρερμηνεύεται: η μαγνητική δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία στον προληπτικό έλεγχο για καρκίνο. Πρόκειται για εξετάσεις με διαφορετικό ρόλο, που λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι εναλλακτικά.

Αυτό είναι ίσως το πιο πρακτικό και το πιο σημαντικό σημείο του άρθρου. Δήλωσε την ύπαρξη εμφυτευμάτων ήδη από τη στιγμή που κλείνεις το ραντεβού, όχι μόλις φτάσεις. Ο λόγος είναι απλός: το κέντρο πρέπει να προγραμματίσει περισσότερο χρόνο και ο τεχνολόγος να προετοιμαστεί για τις πρόσθετες λήψεις.

Χρήσιμο είναι επίσης να έχεις μαζί σου προηγούμενες εξετάσεις για σύγκριση, καθώς και τα στοιχεία των εμφυτευμάτων από την επέμβαση, αν σου έχουν δοθεί.

Εδώ γίνεται η πιο συχνή σύγχυση, γι’ αυτό αξίζει να ξεκαθαριστεί ρητά. Υπάρχουν δύο ξεχωριστοί έλεγχοι, με διαφορετικό σκοπό ο καθένας.

Ο πρώτος είναι ο προληπτικός έλεγχος για καρκίνο του μαστού. Αυτός ακολουθεί τις ίδιες οδηγίες που ισχύουν για κάθε γυναίκα, ανάλογα με την ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό και τη σύσταση του θεράποντος ιατρού. Τα εμφυτεύματα δεν αποτελούν λόγο για αραίωση αυτού του ελέγχου.

Ο δεύτερος αφορά την ακεραιότητα των ίδιων των εμφυτευμάτων, δηλαδή τον εντοπισμό πιθανής σιωπηλής ρήξης, η οποία μπορεί να μην δίνει συμπτώματα. Για εμφυτεύματα σιλικόνης, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) συνιστά έναν πρώτο έλεγχο με υπέρηχο ή μαγνητική τομογραφία στα πέντε με έξι χρόνια μετά την τοποθέτηση και στη συνέχεια επανάληψη κάθε δύο με τρία χρόνια. Για εμφυτεύματα φυσιολογικού ορού δεν συνιστάται αντίστοιχος τακτικός απεικονιστικός έλεγχος, καθώς μια ρήξη γίνεται συνήθως άμεσα αντιληπτή κλινικά.

Ανεξάρτητα από κάθε πρόγραμμα, ισχύει ένας κανόνας που δεν αλλάζει: οποιαδήποτε νέα αλλαγή στο στήθος, όπως ψηλαφητό μόρφωμα, αλλαγή σχήματος ή μεγέθους, έκκριση ή επίμονος πόνος, πρέπει να αξιολογείται από ιατρό άμεσα και όχι να περιμένει τον επόμενο προγραμματισμένο έλεγχο.

Τέλος, μια πληροφορία που καθησυχάζει πολλές γυναίκες: σύμφωνα με τον FDA, δεν έχει διαπιστωθεί συσχέτιση ανάμεσα στα εμφυτεύματα σιλικόνης και τον καρκίνο του μαστού. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι αυξημένος κίνδυνος, αλλά η σωστή τεχνική απεικόνισης ώστε ο έλεγχος να παραμένει εξίσου αξιόπιστος.